İnsanın öz varlığı ilə üz-üzə qalması

İnsan kimdir? Nə üçün yaşayır? Həyatın əvvəlcədən müəyyən edilmiş bir mənası varmı? İnsan öz taleyini özü müəyyən edir, yoxsa görünməz qüvvələrin, cəmiyyətin və şəraitin əsiridir? Bu suallar fəlsəfə tarixində həmişə mövcud olub. Lakin XIX əsrdə bu suallar yeni və daha kəskin şəkildə qarşıya çıxdı. İnsanın daxili tənhalığı, azadlığı, seçimi, məsuliyyəti, qorxusu və həyatın mənası haqqında […]

Heraklit: “Hər şey axır” deyən filosof

  Qərb fəlsəfəsinin ən sirli və təsirli simalarından biri hesab edilən Heraklit (e.ə. təxminən 540–480) qədim Yunanıstanın Efes şəhərində yaşamışdır. O, varlıq, dəyişmə və kainatın mahiyyəti haqqında irəli sürdüyü fikirlərlə fəlsəfə tarixində yeni bir istiqamətin əsasını qoymuşdur. Sonrakı əsrlərdə Platon, Aristotel, Hegel, Nitsşe və Haydegger kimi böyük filosoflar onun ideyalarına dönə-dönə müraciət etmişlər. Heraklitə görə, […]

ANAKSİMANDR İLK FİLOSOFLARDAN BİRİ

Qədim yunan fəlsəfəsinin tarixində Anaksimandr xüsusi yer tutur. O, yalnız filosof deyil, həm də astronom, coğrafiyaşünas və təbiət tədqiqatçısı idi. Falesdən sonra kainatın quruluşunu və təbiətin qanunlarını araşdırmağa çalışan ilk mütəfəkkirlərdən biri kimi tanınır. Anaksimandr təxminən e.ə. 610-cu ildə qədim Yunanıstanın Milet şəhərində anadan olub. O, Falesin yetirməsi və davamçısı hesab edilir. Yaşadığı dövrdə Milet […]

DÜNYANIN İLK FİLOSOFU FALES

İnsanlıq tarixində dünyanı anlamaq cəhdləri minilliklər boyu miflər, əfsanələr və dini inanclar vasitəsilə izah olunurdu. Lakin eramızdan əvvəl VI əsrdə yaşamış bir şəxs hadisələrə fərqli yanaşaraq təbiəti və kainatı ağıl yolu ilə izah etməyə çalışdı. Bu şəxs qədim yunan mütəfəkkiri Fales idi. Tarixçilərin və fəlsəfə tədqiqatçılarının böyük əksəriyyəti onu Qərb fəlsəfəsinin ilk filosofu hesab edir. […]

İSLAM DÜŞÜNCƏSİNİN BÖYÜK MÜTƏFƏKKİRİ

  İslam fəlsəfəsi, ilahiyyatı və təsəvvüf tarixində mühüm yer tutan İbn Qəzzali orta əsrlərin ən nüfuzlu alimlərindən biri hesab olunur. Onun əsərləri əsrlər boyu İslam dünyasında dini, fəlsəfi və mənəvi düşüncənin formalaşmasına təsir göstərmiş, müxtəlif elm sahələrində aparılan müzakirələrin əsas qaynaqlarından birinə çevrilmişdir. Tam adı Əbu Həmid Məhəmməd ibn Məhəmməd əl-Qəzzali olan alim 1058-ci ildə […]

Kazuo İşiquronun nobel nitqi

“…Romanım ssenariyə daha çox oxşayırdı…” 1979-cu ilin payızında mənə rast gəlsəydiniz, sosial və irqi baxımdan hansısa sinfə aid etməkdə çətinlik çəkərdiniz. Onda 24 yaşım vardı. Xarici görünüşcə yaponlara oxşayırdım. Amma həmin günlərdə Britaniyada rast gəldiyiniz əksər yapon kişilərindən fərqli olaraq, çiyinlərimə tökülən uzun saçlarım, “bandit” tərzli saqqalım vardı. Nitqimdə İngiltərənin cənubunda Hippi erasından qalma qədim […]

…hər səhv yazı cinayət sayılırdı

  DERRİDA İLƏ  MÜSAHİBƏNİ TƏQDİM EDİRİK   Əlcəzair əsilli fransalı filosof, ədəbiyyat tənqidçisi və dekonstruksiya cərəyanının qurucusu Jak Derrida 15 iyul 1930-cu ildə Əlcəzairdə doğulub. Onun ailəsi Sefard Yəhudisi olub. Uşaqlığı və gəncliyi Əlcəzairdə keçən Derrida 1949-cu ildə Parisə köçüb. Uzun müddət fəlsəfə müəllimi kimi fəaliyyət göstərən yazıçı fəlsəfə professoru olub. 1967-ci ildə ilk üç […]

Aişə Hümeyra Akgün: Böyük İslam Mütəfəkkiri: İmam əl-Qəzali

    Böyük Səlcuq İmperiyası dövründə yaşamış və İmam əl-Cəlil (Böyük Lider), Hüccətül-İslam (İslamın Sübutu) və Zeynəddin (İman Bəzəyi) titulları ilə tanınan Əl-Qəzali, 1058-ci ildə İranın Tus (indiki Məşhəd) şəhərinin Qəzəl şəhərində kasıb bir ailədə anadan olub.   Əsl adı Məhəmməd ibn Məhəmməd ibn Məhəmməd ibn Əhməd idi və orta əsr Qərb alimləri tərəfindən Əbuhamet […]

Yuxarı