Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin dünya miqyasında tanınmasında müstəsna xidmətləri olan sənətkarlar arasında Vaqif Mustafazadə xüsusi yer tutur. O, Şərq musiqi təfəkkürü ilə Qərb caz ənənələrini bir araya gətirərək yeni bir musiqi istiqamətinin – caz-muğamın əsasını qoymuş, Azərbaycan musiqisini beynəlxalq səviyyədə tanıdan sənətkarlardan biri olmuşdur.
Vaqif Mustafazadə 16 mart 1940-cı ildə Bakının qədim İçərişəhər məhəlləsində anadan olub. Musiqiyə sevgisi ailəsindən gəlirdi. Anası Zivər Əliyeva Azərbaycanın ilk peşəkar pianoçu qadınlarından biri idi və oğlunun musiqi təhsilində mühüm rol oynayırdı. Məhz onun təsiri ilə Vaqif kiçik yaşlarından həm klassik musiqi, həm də Azərbaycan muğamı ilə yaxından tanış olub.
Gənc yaşlarından qeyri-adi musiqi yaddaşı və improvizasiya qabiliyyəti ilə seçilən Vaqif sonradan Asəf Zeynallı adına Musiqi Məktəbində təhsil alıb. Hələ tələbəlik illərində verdiyi konsertlər və ifaları ilə musiqi ictimaiyyətinin diqqətini cəlb etməyə başlayıb.
Sovet dövründə caz musiqisinə münasibət birmənalı deyildi. Müəyyən dövrlərdə bu janr qadağan olunur, musiqiçilər isə xarici caz nümunələrini yalnız radio vasitəsilə dinləyə bilirdilər. Vaqif Mustafazadə də cazı əsasən xarici radiostansiyalardan eşidərək öyrənmişdi. O, eşitdiyi melodiyaları fortepianoda təkrar edir, öz improvizasiyalarını yaradırdı.
Onun yaradıcılığında mühüm dönüş nöqtəsi Azərbaycan muğamının caz harmoniyaları ilə birləşdirilməsi oldu. Bu sintez sonradan “caz-muğam” adı ilə tanındı və yeni musiqi istiqamətinə çevrildi.
Vaqif Mustafazadənin ən böyük xidməti məhz caz-muğam məktəbini yaratmasıdır. O, muğamın improvizasiya xüsusiyyətlərini cazın harmonik və ritmik imkanları ilə birləşdirərək tamamilə yeni musiqi dili formalaşdırdı. Bu üslub həm milli köklərə söykənir, həm də müasir dünya musiqisinin tələblərinə cavab verirdi.
Məşhur amerikalı caz ifaçıları və musiqi tənqidçiləri onun yaradıcılığını yüksək qiymətləndirirdilər. Vaqif Mustafazadə təkcə Azərbaycanda deyil, keçmiş Sovet İttifaqının müxtəlif şəhərlərində keçirilən festivallarda da uğur qazanaraq Azərbaycan caz məktəbinin tanınmasına töhfə verdi.
1960–1970-ci illərdə Vaqif Mustafazadə müxtəlif musiqi kollektivlərinə rəhbərlik edib. Onun yaratdığı “Leyli”, “Sevil” və “Muğam” ansamblları Azərbaycan estrada və caz tarixində xüsusi yer tutur. Bu kollektivlər vasitəsilə o, öz musiqi ideyalarını daha geniş auditoriyaya çatdıra bilib.
Bəstəkarın “Mart”, “Düşüncə”, “Qafqaz”, “Bakı gecələri”, “Yollar” və digər əsərləri bu gün də Azərbaycan cazının klassik nümunələri hesab olunur. Onun musiqisində lirizm, fəlsəfi dərinlik və milli ruh harmonik şəkildə birləşir.
Mustafazadə bir sıra nüfuzlu caz festivallarının laureatı olub. 1978-ci ildə Monakoda keçirilən Beynəlxalq Caz Bəstəkarları Müsabiqəsində “Əzizəni gözləyərkən” əsərinə görə birinci mükafata layiq görülüb. Bu uğur onun beynəlxalq nüfuzunu daha da artırdı.
Tbilisi, Tallin və Donetskdə keçirilən caz festivallarında qazandığı mükafatlar da onun sənətinin yüksək qiymətləndirildiyini göstərirdi.
Vaqif Mustafazadənin musiqi ənənələri ailəsində də davam etdirilib. Onun qızı, dünya şöhrətli caz pianoçusu və müğənnisi Əzizə Mustafazadə atasının yaratdığı caz-muğam məktəbini beynəlxalq səviyyədə uğurla təbliğ edən sənətkarlardandır.
Bu gün Bakıda fəaliyyət göstərən Vaqif Mustafazadənin Ev-Muzeyi sənətkarın həyat və yaradıcılığını əks etdirən zəngin eksponatları qoruyub saxlayır. Muzeydə onun şəxsi əşyaları, notları, fotoşəkilləri və məşhur fortepianosu nümayiş olunur.
Vaqif Mustafazadə 16 dekabr 1979-cu ildə Daşkənddə qastrol səfəri zamanı dünyasını dəyişib. Ömrü cəmi 39 il çəksə də, yaratdığı musiqi məktəbi və bənzərsiz əsərləri onu Azərbaycan mədəniyyətinin əbədi simalarından birinə çevirib.
Bu gün Vaqif Mustafazadənin adı Azərbaycan cazının rəmzi kimi səslənir. Onun yaratdığı caz-muğam üslubu yalnız milli musiqimizin deyil, dünya caz tarixinin də ən maraqlı və orijinal hadisələrindən biri hesab olunur.
İmza.info