Mədəniyyət yalnız teatr, muzey, musiqi və ya rəssamlıqdan ibarət deyil. Hər bir xalqın mədəni səviyyəsini müəyyən edən əsas göstəricilərdən biri də onun mütaliə mədəniyyətidir. Son illər Azərbaycanda bu sahədə narahatlıq doğuran bir tendensiya daha aydın görünməyə başlayıb: kitab oxuma vərdişi tədricən zəifləyir.
Əlbəttə, ölkədə hər il kitab sərgiləri keçirilir, yeni nəşrlər işıq üzü görür, yazıçılar oxucularla görüşür, kitabxanalar fəaliyyət göstərir. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, mütaliənin gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrildiyini söyləmək çətindir.
Müasir texnologiyalar insanların informasiya əldə etmə vərdişlərini dəyişdirib. Sosial şəbəkələr, qısa videolar və sürətli informasiya axını uzunmüddətli mütaliəni ikinci plana keçirir. Bir neçə dəqiqəlik video izləmək saatlarla kitab oxumaqdan daha cəlbedici görünür. Bu isə təkcə oxu vərdişinə deyil, düşünmə, təhlil etmə və zəngin söz ehtiyatının formalaşmasına da təsir göstərir.
Digər mühüm məsələ kitab bazarının vəziyyətidir. Nəşriyyatlar və kitab satışı ilə məşğul olanlar tez-tez bildirirlər ki, kitabların tirajı yüksək olmur, oxucu sayı məhduddur. Xüsusilə bölgələrdə kitab mağazalarının azlığı və yeni nəşrlərə çıxış imkanlarının məhdudluğu bu problemin daha da dərinləşməsinə səbəb olur.
Mütaliə mədəniyyətinin zəifləməsi yalnız ədəb
iyyatın problemi deyil. Kitab oxuyan cəmiyyət daha geniş dünyagörüşünə, daha güclü analitik düşüncəyə və daha sağlam ictimai müzakirə mədəniyyətinə sahib olur. Bu baxımdan, kitab oxumağın azalması gələcək nəsillərin intellektual inkişafına da təsirsiz ötüşmür.
Problemin həlli yalnız dövlət qurumlarının və ya nəşriyyatların üzərinə düşmür. Ailə, məktəb, universitet, media və ictimai təşkilatlar bu istiqamətdə birgə fəaliyyət göstərməlidirlər. Məktəblərdə mütaliə layihələrinin genişləndirilməsi, kitab festivallarının regionlarda daha fəal təşkili, yerli müəlliflərin təbliği və kitabların əlçatanlığının artırılması mühüm addımlar ola bilər.
Bu gün Azərbaycanın mədəni həyatında diqqət tələb edən məsələlərdən biri məhz mütaliə mədəniyyətinin qorunması və inkişaf etdirilməsidir. Çünki kitab yalnız bilik mənbəyi deyil, həm də milli yaddaşın, dilin, düşüncənin və mədəniyyətin ən etibarlı daşıyıcısıdır. Kitab oxuyan cəmiyyət mədəniyyətini də, tarixini də, gələcəyini də daha sağlam şəkildə qurur.
imza.info