Azərbaycan elmi fikrinin inkişafında mühüm xidmətləri olan Mirəli Seyidov XX əsr Azərbaycan humanitar elminin ən görkəmli simalarından biridir. O, mifologiya, folklorşünaslıq, türkologiya, etnoqrafiya və ədəbiyyatşünaslıq sahələrində apardığı fundamental araşdırmalarla milli elmi irsin formalaşmasına böyük töhfələr vermişdir. Alimin fəaliyyəti Azərbaycan xalqının mənşəyi, qədim inancları və mədəni köklərinin araşdırılması istiqamətində yeni elmi baxışların yaranmasına səbəb olmuşdur.
Mirəli Mirələkbər oğlu Seyidov 5 may 1918-ci ildə İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. İlk təhsilini burada aldıqdan sonra Bakıda S. Ağamalıoğlu adına texnikumu bitirmiş, daha sonra İrəvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Azərbaycan bölməsində və İrəvan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsində təhsil almışdır. Hələ tələbəlik illərində mətbuat sahəsində fəaliyyət göstərmiş, müxtəlif qəzetlərdə korrektor, ədəbi işçi və şöbə müdiri kimi çalışmışdır.
Mirəli Seyidovun elmi fəaliyyəti əsasən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının elmi müəssisələri ilə bağlı olmuşdur. O, uzun illər ərzində Azərbaycan ədəbiyyatı, folkloru və mifologiyası üzrə müxtəlif şöbələrə rəhbərlik etmiş, elmi tədqiqatların təşkilində mühüm rol oynamışdır. 1953-cü ildə “Sayat Novanın həyatı və yaradıcılığı”, 1968-ci ildə isə “Azərbaycan-erməni ədəbi əlaqələri” mövzusunda dissertasiyalar müdafiə etmişdir. Sonrakı illərdə diqqətini daha çox Azərbaycan mifologiyası, xalq inancları və etnogenez problemlərinə yönəltmişdir.
Alim qədim türk mifoloji düşüncəsinin Azərbaycan xalqının mədəniyyətində və folklorunda qorunub saxlanılan izlərini araşdırmışdır. O, mifləri yalnız folklor nümunəsi kimi deyil, xalqın tarixi yaddaşını və etnik köklərini əks etdirən mühüm mənbə kimi qiymətləndirmişdir.
Seyidovun tədqiqatlarında Azərbaycan xalqının mənşəyi, qədim türk tayfalarının mədəni irsi və milli kimliyin formalaşması məsələləri xüsusi yer tutur. O, müxtəlif mifoloji obrazlar və folklor materialları əsasında xalqın qədim dünyagörüşünü öyrənmişdir.
Mirəli Seyidov orta əsr Azərbaycan ədəbiyyatı, aşıq yaradıcılığı və folklor nümunələrinin araşdırılması sahəsində də mühüm əsərlər yazmışdır. Onun tədqiqatları Azərbaycan folklorunun elmi şəkildə sistemləşdirilməsi və öyrənilməsinə əhəmiyyətli təsir göstərmişdir.
Mirəli Seyidovun elmi irsi onlarla kitab və yüzlərlə məqaləni əhatə edir. Onun ən məşhur əsərləri arasında: “Sayat Nova”, “Qövsi Təbrizi”, “Azərbaycan xalqının soykökünü düşünərkən”, Azərbaycan mifologiyası və türk etnogenezinə həsr olunmuş çoxsaylı tədqiqatlar yer alır. Bu əsərlər Azərbaycan humanitar elminin klassik nümunələri hesab olunur və bu gün də tədqiqatçılar tərəfindən geniş istifadə edilir.
Mirəli Seyidov Azərbaycan mifologiya məktəbinin yaradıcılarından biri hesab edilir. Onun araşdırmaları sayəsində qədim türk mifoloji düşüncəsinin bir çox aspektləri elmi dövriyyəyə daxil edilmiş, Azərbaycan folklorunun və milli-mədəni irsinin öyrənilməsi üçün yeni istiqamətlər açılmışdır. Alim 1982-ci ildə “Əməkdar elm xadimi” fəxri adına layiq görülmüş, Azərbaycan elminin inkişafındakı xidmətlərinə görə yüksək qiymətləndirilmişdir.
Mirəli Seyidov Azərbaycan elminin tarixində dərin iz qoymuş alimlərdən biridir. Onun mifologiya, folklor və türkologiya sahəsində apardığı tədqiqatlar milli-mədəni irsin öyrənilməsində mühüm rol oynayır. Bu gün də onun əsərləri Azərbaycan xalqının qədim tarixi, mənəvi dünyası və etnik köklərinin araşdırılmasında etibarlı elmi mənbə kimi öz aktuallığını qoruyub saxlayır.
imza.info