{"id":2473,"date":"2026-10-09T00:30:52","date_gmt":"2026-10-08T20:30:52","guid":{"rendered":"https:\/\/imza.info\/?p=2473"},"modified":"2026-10-09T00:32:52","modified_gmt":"2026-10-08T20:32:52","slug":"qerb-dusuncesinin-boyuk-qurucusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imza.info\/?p=2473","title":{"rendered":"Q\u018fRB D\u00dc\u015e\u00dcNC\u018fS\u0130N\u0130N B\u00d6Y\u00dcK QURUCUSU"},"content":{"rendered":"<p>Aristotel (e.\u0259. 384\u2013322) q\u0259dim yunan f\u0259ls\u0259f\u0259sinin v\u0259 d\u00fcnya d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 tarixinin \u0259n b\u00f6y\u00fck simalar\u0131ndan biridir. O, Platonun t\u0259l\u0259b\u0259si, Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin m\u00fc\u0259llimi v\u0259 sonrak\u0131 Q\u0259rb f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 \u0259srl\u0259rl\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f m\u00fct\u0259f\u0259kkir olub.<\/p>\n<p>Aristotelin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti d\u00fcnyan\u0131 yaln\u0131z m\u00fcc\u0259rr\u0259d ideyalarla deyil, m\u00fc\u015fahid\u0259, t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 m\u0259ntiq vasit\u0259sil\u0259 anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 idi. O, f\u0259ls\u0259f\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131 biologiya, fizika, astronomiya, siyas\u0259t, etika, m\u0259ntiq, poetika v\u0259 ritorika il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub.<\/p>\n<p>Aristotel m\u0259ntiqi ayr\u0131ca elmi sistem kimi formala\u015fd\u0131ran ilk b\u00f6y\u00fck filosoflardan biri hesab olunur. Onun \u201cOrganon\u201d ad\u0131 alt\u0131nda toplanm\u0131\u015f m\u0259ntiq \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259srl\u0259r boyu Avropa v\u0259 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin \u0259sas m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n biri olub.<\/p>\n<p>Onun f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 \u201cvarl\u0131q\u201d problemi x\u00fcsusi yer tutur. Aristotel \u015feyl\u0259rin n\u0259 oldu\u011funu, nec\u0259 meydana g\u0259ldiyini v\u0259 hans\u0131 m\u0259qs\u0259d\u0259 do\u011fru y\u00f6n\u0259ldiyini ara\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. Onun s\u0259b\u0259bl\u0259r haqq\u0131nda t\u0259limind\u0259 maddi, formal, h\u0259r\u0259k\u0259tverici v\u0259 m\u0259qs\u0259d s\u0259b\u0259bl\u0259ri f\u0259rql\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Etikada Aristotel insan h\u0259yat\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259dini xo\u015fb\u0259xtlik v\u0259 kamillik anlay\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirdi. Onun fikrinc\u0259, yax\u015f\u0131 h\u0259yat yaln\u0131z z\u00f6vqd\u0259n ibar\u0259t deyil; insan a\u011f\u0131l v\u0259 f\u0259zil\u0259t \u0259sas\u0131nda ya\u015famal\u0131d\u0131r. O, ifrat v\u0259 t\u0259frit aras\u0131nda \u201corta yol\u201d prinsipini m\u00fch\u00fcm \u0259xlaqi istiqam\u0259t kimi t\u0259qdim edirdi.<\/p>\n<p>Siyas\u0259t haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 insan\u0131 \u201cictimai-siyasi varl\u0131q\u201d kimi xarakteriz\u0259 edirdi. O, m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyi formalar\u0131n\u0131 m\u00fcqayis\u0259 edir, d\u00f6vl\u0259tin v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin qurulu\u015funu ara\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Aristotelin \u201cPoetika\u201d \u0259s\u0259ri d\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin \u0259sas m\u0259tnl\u0259rind\u0259n biridir. Burada faci\u0259nin qurulu\u015fu, s\u00fcjet, obraz v\u0259 katarsis anlay\u0131\u015f\u0131 haqq\u0131nda fikirl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Aristotelin \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259srl\u0259r boyu yaln\u0131z Avropada deyil, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda da \u00f6yr\u0259nilib. F\u0259rabi, \u0130bn Sina v\u0259 \u0130bn R\u00fc\u015fd kimi b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259r Aristotel f\u0259ls\u0259f\u0259sini inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k onu yeni f\u0259ls\u0259fi sisteml\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndiribl\u0259r.<\/p>\n<p>Aristotelin \u0259sas miras\u0131 onun yaln\u0131z verdiyi cavablarda deyil, sual verm\u0259k v\u0259 d\u00fcnyan\u0131 sistemli \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131rmaq metodundad\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 onun d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si iki min ild\u0259n art\u0131q vaxt ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, f\u0259ls\u0259f\u0259, elm v\u0259 humanitar d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 tarixind\u0259 \u00f6z \u0259h\u0259miyy\u0259tini qoruyur.<\/p>\n<p>imza.info<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aristotel (e.\u0259. 384\u2013322) q\u0259dim yunan f\u0259ls\u0259f\u0259sinin v\u0259 d\u00fcnya d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 tarixinin \u0259n b\u00f6y\u00fck simalar\u0131ndan biridir. O, Platonun t\u0259l\u0259b\u0259si, Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259rin m\u00fc\u0259llimi v\u0259 sonrak\u0131 Q\u0259rb f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 \u0259srl\u0259rl\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f m\u00fct\u0259f\u0259kkir olub. Aristotelin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti d\u00fcnyan\u0131 yaln\u0131z m\u00fcc\u0259rr\u0259d ideyalarla deyil, m\u00fc\u015fahid\u0259, t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 m\u0259ntiq vasit\u0259sil\u0259 anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 idi. O, f\u0259ls\u0259f\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131 biologiya, fizika, astronomiya, siyas\u0259t, etika, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2474,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,58,46,1,57],"tags":[],"class_list":["post-2473","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-layihlr","category-mdniyyt","category-son-xbrlr","category-trcum-flsf"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2473","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2473"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2473\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2478,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2473\/revisions\/2478"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2473"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2473"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2473"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}