{"id":2435,"date":"2026-10-05T13:55:25","date_gmt":"2026-10-05T09:55:25","guid":{"rendered":"https:\/\/imza.info\/?p=2435"},"modified":"2026-10-05T13:57:10","modified_gmt":"2026-10-05T09:57:10","slug":"serqin-boyuk-sairi-ve-mutefekkiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imza.info\/?p=2435","title":{"rendered":"\u015e\u018fRQ\u0130N B\u00d6Y\u00dcK \u015eA\u0130R\u0130 V\u018f M\u00dcT\u018fF\u018fKK\u0130R\u0130"},"content":{"rendered":"<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u0130qbal (1877\u20131938) XX \u0259sr \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n v\u0259 f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin \u0259n m\u00fch\u00fcm simalar\u0131ndan biridir. \u015eair, filosof v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkir kimi tan\u0131nan \u0130qbal \u0259sas\u0259n urdu v\u0259 fars dill\u0259rind\u0259 yaz\u0131b. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda insan, azadl\u0131q, \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk, m\u0259n\u0259vi y\u00fcks\u0259li\u015f v\u0259 \u015e\u0259rqin g\u0259l\u0259c\u0259yi \u0259sas m\u00f6vzulardan olub.<\/p>\n<p>\u0130qbal\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 d\u00fcnyas\u0131nda insan passiv varl\u0131q deyil. O, insan\u0131 \u00f6z taleyini d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259n, irad\u0259si v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 d\u00fcnyaya t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n varl\u0131q kimi g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Onun f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 \u201cxudi\u201d \u2013 \u00f6z\u00fcnl\u00fck, m\u0259nlik v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk anlay\u0131\u015f\u0131 x\u00fcsusi yer tutur. \u0130qbal \u00fc\u00e7\u00fcn insan\u0131n kamill\u0259\u015fm\u0259si \u00f6z daxili g\u00fcc\u00fcn\u00fc d\u0259rk etm\u0259si v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130qbal \u015e\u0259rq f\u0259ls\u0259f\u0259si il\u0259 Q\u0259rb d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaqdan \u00e7ox, onlar\u0131n aras\u0131nda dialoq yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. O, Q\u0259rbin elmi v\u0259 f\u0259ls\u0259fi inki\u015faf\u0131n\u0131 yax\u0131ndan \u00f6yr\u0259nmi\u015f, Kembricd\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 h\u00fcquq t\u0259hsili alm\u0131\u015f, M\u00fcnhen Universitetind\u0259 doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda M\u00f6vlana C\u0259lal\u0259ddin Ruminin x\u00fcsusi yeri var. \u0130qbal Ruminin m\u0259n\u0259vi-f\u0259ls\u0259fi irsind\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k insan\u0131n daxili azadl\u0131\u011f\u0131, e\u015fq v\u0259 m\u0259n\u0259vi y\u00fcks\u0259li\u015f haqq\u0131nda \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini inki\u015faf etdirirdi.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrar-i Xudi\u201d, \u201cRumuz-i Bixudi\u201d, \u201cZ\u0259bur-i \u018fc\u0259m\u201d v\u0259 \u201cCavidnam\u0259\u201d \u0130qbal\u0131n \u0259n m\u0259\u015fhur \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259ndir. X\u00fcsusil\u0259 \u201cCavidnam\u0259\u201d \u015e\u0259rq v\u0259 Q\u0259rb d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini, f\u0259ls\u0259fi suallar\u0131 v\u0259 m\u0259n\u0259vi axtar\u0131\u015flar\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n b\u00f6y\u00fck poetik \u0259s\u0259r kimi diqq\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>\u0130qbal Pakistan\u0131n yaranmas\u0131ndan \u0259vv\u0259l \u00f6lk\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259yi haqq\u0131nda siyasi-f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin formala\u015fmas\u0131nda da m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. Buna g\u00f6r\u0259 o, Pakistanda yaln\u0131z b\u00f6y\u00fck \u015fair kimi deyil, milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin \u0259sas simalar\u0131ndan biri kimi q\u0259bul edilir.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u0130qbal\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas g\u00fcc\u00fc onun ke\u00e7mi\u015fl\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc qurmas\u0131ndad\u0131r. O, \u015e\u0259rqin q\u0259dim m\u0259n\u0259vi irsini m\u00fcasir insan\u0131n probleml\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bu x\u00fcsusiyy\u0259t \u0130qbal\u0131 yaln\u0131z Pakistan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 XX \u0259sr \u015e\u0259rq d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin m\u00fch\u00fcm n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evirib.<\/p>\n<p>imza.info<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u0130qbal (1877\u20131938) XX \u0259sr \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n v\u0259 f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin \u0259n m\u00fch\u00fcm simalar\u0131ndan biridir. \u015eair, filosof v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkir kimi tan\u0131nan \u0130qbal \u0259sas\u0259n urdu v\u0259 fars dill\u0259rind\u0259 yaz\u0131b. Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda insan, azadl\u0131q, \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk, m\u0259n\u0259vi y\u00fcks\u0259li\u015f v\u0259 \u015e\u0259rqin g\u0259l\u0259c\u0259yi \u0259sas m\u00f6vzulardan olub. \u0130qbal\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 d\u00fcnyas\u0131nda insan passiv varl\u0131q deyil. O, insan\u0131 \u00f6z taleyini d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259n, irad\u0259si v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2436,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,36,46,57],"tags":[],"class_list":["post-2435","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-layihlr","category-manset","category-mdniyyt","category-trcum-flsf"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2435"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2435\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2438,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2435\/revisions\/2438"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2436"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}