{"id":2390,"date":"2026-08-19T17:35:43","date_gmt":"2026-08-19T13:35:43","guid":{"rendered":"https:\/\/imza.info\/?p=2390"},"modified":"2026-08-19T17:35:47","modified_gmt":"2026-08-19T13:35:47","slug":"bizd%c9%99n-tor%c9%99y%c9%99n-biz%c9%99-sigmayan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imza.info\/?p=2390","title":{"rendered":"Bizd\u0259n t\u00f6r\u0259y\u0259n, biz\u0259 s\u0131\u011fmayan"},"content":{"rendered":"<p>Ey dili qafil, fil, faili-m\u0259chul, fani-f&#8230;<\/p>\n<p>Derl\u0259r,<br \/>\nBizim onu deyil, X\u0259taininin bizi dart\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 hiss ed\u0259n oxucu,<\/p>\n<p>Son g\u00fcnl\u0259r he\u00e7 d\u0259 yeni olmayan bir dart\u0131\u015fma c\u0259miyy\u0259ti a\u011fz\u0131na al\u0131b. Bu m\u00fcbahis\u0259nin m\u00f6vzusu v\u0259 m\u0259\u011fzi budur: \u015eah \u0130smay\u0131l Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fcn\u00fcn \u00f6vlad\u0131d\u0131r, yoxsa d\u00fc\u015fm\u0259nidir? \u015eah \u0130smay\u0131l \u00e7a\u011fda\u015f \u0130ran imperiyas\u0131n\u0131n bu g\u00fcn\u00fcn\u0259 xidm\u0259t edib, yoxsa \u00f6z xalq\u0131na, \u00f6z mill\u0259tin\u0259? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u015eah \u0130smay\u0131l Az\u0259rbaycan tarixi-m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 anlam da\u015f\u0131y\u0131r, hans\u0131 mahiyy\u0259t k\u0259sb edir?<br \/>\nSon 30 ild\u0259, m\u00fcst\u0259qil oldu\u011fumuz tarixd\u0259n etibar\u0259n, h\u0259r iki-\u00fc\u00e7 ild\u0259n bir \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259-ictimaiyy\u0259td\u0259 g\u0259rgin dart\u0131\u015fmalar, m\u00fcbahis\u0259l\u0259r g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir. Sizc\u0259, bu m\u00fcbahis\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycana hans\u0131sa bir faydan\u0131 t\u0259min ed\u0259 bilirmi?<br \/>\nBir qisim insanlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, X\u0259tainin y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc siyas\u0259t b\u00f6lg\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz, xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259lak\u0259t g\u0259tirib. S\u00fcnni-\u015fi\u0259 qar\u015f\u0131durmas\u0131 pik h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131b. Fars \u015fovinizmin\u0259 r\u0259vac verib, xalqlar\u0131, d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri bir-birin\u0259 q\u0131rd\u0131r\u0131b. \u00dcmumt\u00fcrk tarixini z\u0259d\u0259l\u0259yib. G\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 stimul ver\u0259c\u0259k sa\u011flam, d\u0259y\u0259rli bir d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259si \u00f6t\u00fcr\u0259 bilm\u0259yib.<br \/>\nBir qisim insanlar da X\u0259tainin bizim babam\u0131z-ke\u00e7mi\u015fimiz oldu\u011funu m\u00fcdafi\u0259 edir. Onun t\u00fcrk dilind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259tnl\u0259ri, qurdu\u011fu d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi dilinin ana dili olmas\u0131 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir. H\u0259tta bir az da ir\u0259li ged\u0259r\u0259k, \u00e7oxlar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn n\u0259sl-n\u0259cab\u0259tinin \u015eah X\u0259taiy\u0259 gedib dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>Derl\u0259r,<br \/>\nUnudulmu\u015f oxucu,<br \/>\nM\u0259nc\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bu \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 ikili d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259si, ikili standartlarla yana\u015fma \u015f\u0131mar\u0131ql\u0131\u011f\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u015eah X\u0259tainin b\u00fct\u00fcn parametrl\u0259ri il\u0259 biziml\u0259 ba\u011fl\u0131 (d\u0259xli yoxdur: pis-yax\u015f\u0131&#8230;) s\u0131x tell\u0259rinin olma s\u0259rmay\u0259sidir. Hans\u0131 ki, \u015eah X\u0259tai geni\u015f mifoloji-m\u0259d\u0259ni anlamda bizd\u0259n t\u00f6r\u0259m\u0259dir. Ciddi t\u0259hlil ed\u0259 bils\u0259n, g\u00f6r\u0259c\u0259ks\u0259n ki, bizd\u0259n t\u00f6r\u0259mi\u015f X\u0259tai biz\u0259 b\u0259nz\u0259m\u0259diyi, bizim daxili ist\u0259k v\u0259 arzular\u0131m\u0131z\u0131, x\u0259yallar\u0131m\u0131z\u0131 ifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn ona qar\u015f\u0131 yana\u015fmalar\u0131m\u0131zda birm\u0259nal\u0131 ola bilmirik. Ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 bizd\u0259n alan, bizd\u0259n t\u00f6r\u0259y\u0259n \u015eah X\u0259tai h\u0259m d\u0259 bizi q\u0259bul etm\u0259m\u0259kd\u0259 israrl\u0131 davran\u0131r. (\u00c7\u00fcnki biz, \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar dey\u0259n k\u0259sim, n\u0259sil, b\u0259llli bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc-co\u011frafi \u0259razisi olan \u00e7a\u011fda\u015f \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 idar\u0259 olunan bir d\u00f6vl\u0259tin siyasi-m\u0259d\u0259ni-tarixi kimliyini da\u015f\u0131y\u0131r\u0131q. Bu m\u0259nsubluq siyasi-dini-liberal-demokratik d\u0259y\u0259rl\u0259rl\u0259 \u015eah X\u0259tai imperiyaya dayal\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik sistemininin ideoloji bazas\u0131nda g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr, itir v\u0259 ist\u0259r ist\u0259m\u0259z g\u0259rginlik yarad\u0131r:-x.t.)<br \/>\nM\u0259s\u0259l\u0259 bundad\u0131r ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni zamanlamas\u0131nda X\u0259tainin ke\u00e7mi\u015fi ondan \u00f6nc\u0259ki tarix DEY\u0130L, B\u0130Z\u0130K, bu bug\u00fcnk\u00fc Az\u0259rbaycand\u0131r. Bizim is\u0259 ke\u00e7mi\u015f milli energetik h\u0259ssasl\u0131q v\u0259 heysiyy\u0259timiz\u0259 aidiyy\u0259ti olmayan bir mif olaraq X\u0259tainin he\u00e7 bir d\u0259xli yoxdur. Biz onunla bu g\u00fcn he\u00e7 bir \u0259laq\u0259 yarada, irtibat qura bilmirik. N\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, n\u0259 d\u00f6vl\u0259t f\u0259ls\u0259f\u0259si, siyas\u0259ti, ideologiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan he\u00e7 bir sa\u011flam \u0259sasl\u0131 m\u0259suliyy\u0259timiz d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 ke\u00e7mir.<br \/>\nB\u00f6y\u00fck bir co\u011frafiya \u00fcz\u0259rind\u0259 a\u011f\u0131r bir ideoloji inanc sisteminin ortaya qoydu\u011fu tarixi zamanlama, m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u0259ddi bu g\u00fcnk\u00fc ger\u00e7\u0259k co\u011frafi v\u0259 m\u0259d\u0259ni energetik bazam\u0131zla d\u00fcn\u0259n\u0259 varislik etm\u0259k \u015fans\u0131ndan uzaqd\u0131r. H\u0259tta yad v\u0259 \u00f6geydir. Bu g\u00fcn Yaponiya il\u0259, Pakistanla daha uy\u011fun bir uzla\u015fma konturlar\u0131n\u0131 c\u0131z\u0131b m\u0259d\u0259ni dialoq z\u0259mini haz\u0131rlamaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, n\u0259inki XVI \u0259srd\u0259ki ke\u00e7mi\u015f tarixi-energetik m\u0259d\u0259ni tutumu par\u00e7alay\u0131c\u0131 missiya s\u0259rgil\u0259y\u0259n bir x\u0259l\u0259fimizin h\u0259r hans\u0131 bir kodu-\u015fifr\u0259si il\u0259 milli \u015f\u0259fa\u0259timizi-ilahi mutlulu\u011fumuzu t\u0259min ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Derl\u0259r,<br \/>\nUnudulmu\u015f oxucu,<br \/>\nBiz X\u0259taini ona g\u00f6r\u0259 dart\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, bu \u015f\u0259xsiyy\u0259tin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 tariximiz biz\u0259 m\u0259xsusdur v\u0259 biz\u0259 m\u0259xsuslu\u011funda olduqca \u00fcz\u00fcc\u00fc, b\u00f6y\u00fck-\u015fanl\u0131 q\u0259bul edil\u0259n faktlar m\u00f6vcuddur. Bu faktlar bizim zaman-zaman genetik-ideoloji h\u0259d\u0259f \u00fcf\u00fcq\u00fcm\u00fczd\u0259 \u00fcmid \u00e7\u0131ra\u011f\u0131na, par\u0131lt\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n, bizim \u0259l-qolumuzu h\u0259m d\u0259 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n ba\u011flam\u0131\u015f olub. S\u00fcnni-\u015fi\u0259 ideoloji \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalm\u0131\u015f\u0131q.<br \/>\nH\u0259tta Osmanl\u0131-S\u0259f\u0259vi sava\u015f\u0131 tarixd\u0259 olmasayd\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu q\u0259d\u0259r ger\u00e7\u0259kl\u0259r, h\u0259qiq\u0259tl\u0259r, o d\u00f6vrl\u0259 ba\u011fl\u0131 bu g\u00fcn biz\u0259 laz\u0131m olacaq uzant\u0131lar, ba\u011flar da \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xmayacaqd\u0131. O sava\u015f tarixd\u0259 bu g\u00fcn bax\u0131m\u0131ndan biz\u0259 \u00e7ox hikm\u0259tl\u0259r v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 imkanlar\u0131 sa\u011flad\u0131, n\u0259inki o tarixd\u0259 o sava\u015fdan k\u0259narda m\u00f6vcud olan olay v\u0259 hadis\u0259l\u0259r, gedi\u015fatlar: siyasi, taktiki, h\u0259rbi h\u0259ngam\u0259l\u0259r.<br \/>\nX\u0259tai olay\u0131 bizim ac\u0131m\u0131zdan Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi bir vaqe\u0259 deyil. O, tarixi bir ger\u00e7\u0259klikd\u0259n daha \u00e7ox, m\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u0259d\u0259ni-energetik h\u0259r\u0259k\u0259t n\u00f6qt\u0259si, h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259nm\u0259 dialoqu, co\u015fqu yaradacaq cizgil\u0259r\u0259 v\u0259sil\u0259 olan stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 yarl\u0131qd\u0131r.<br \/>\nX\u0259tainin m\u0259d\u0259ni-milli energetik bazas\u0131ndan bu g\u00fcn\u0259 siray\u0259t ed\u0259 bil\u0259n \u201c\u0259m\u0259ll\u0259ri\u201d, \u201c\u0259man\u0259tl\u0259ri\u201d bir az da h\u0259rbi-siyasi-dini identiklikd\u0259n daha \u00e7ox, daha \u00f6t\u0259, h\u0259m d\u0259 x\u0259yal v\u0259 xatir\u0259 karmas\u0131n\u0131n olu\u015fumu il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. Orada, X\u0259tainin durdu\u011fu n\u00f6qt\u0259d\u0259, xeyli (milli-genetik) x\u0259yal\u0131m\u0131z v\u0259 b\u0259s deyinc\u0259 xatirl\u0259rimiz vard\u0131r. Biz bu x\u0259yal v\u0259 xatir\u0259 t\u0259rav\u0259tini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 birm\u0259nal\u0131 deyil, ikiba\u015fl\u0131, ikiq\u00fctbl\u00fc dan\u0131\u015f\u0131q v\u0259 g\u0259rginlikl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131, buna tolerantl\u0131q da g\u00f6st\u0259rm\u0259liyik.<br \/>\nXan\u0259mir Telmano\u011flu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ey dili qafil, fil, faili-m\u0259chul, fani-f&#8230; Derl\u0259r, Bizim onu deyil, X\u0259taininin bizi dart\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 hiss ed\u0259n oxucu, Son g\u00fcnl\u0259r he\u00e7 d\u0259 yeni olmayan bir dart\u0131\u015fma c\u0259miyy\u0259ti a\u011fz\u0131na al\u0131b. Bu m\u00fcbahis\u0259nin m\u00f6vzusu v\u0259 m\u0259\u011fzi budur: \u015eah \u0130smay\u0131l Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fcn\u00fcn \u00f6vlad\u0131d\u0131r, yoxsa d\u00fc\u015fm\u0259nidir? \u015eah \u0130smay\u0131l \u00e7a\u011fda\u015f \u0130ran imperiyas\u0131n\u0131n bu g\u00fcn\u00fcn\u0259 xidm\u0259t edib, yoxsa \u00f6z xalq\u0131na, \u00f6z mill\u0259tin\u0259? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":467,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,46],"tags":[],"class_list":["post-2390","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos","category-mdniyyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2390"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2391,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2390\/revisions\/2391"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/467"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}