{"id":2248,"date":"2026-06-17T14:22:00","date_gmt":"2026-06-17T10:22:00","guid":{"rendered":"https:\/\/imza.info\/?p=2248"},"modified":"2026-06-17T17:05:58","modified_gmt":"2026-06-17T13:05:58","slug":"anaksimandr-ilk-filosoflardan-biri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imza.info\/?p=2248","title":{"rendered":"ANAKS\u0130MANDR \u0130LK F\u0130LOSOFLARDAN B\u0130R\u0130"},"content":{"rendered":"<p>Q\u0259dim yunan f\u0259ls\u0259f\u0259sinin tarixind\u0259 Anaksimandr x\u00fcsusi yer tutur. O, yaln\u0131z filosof deyil, h\u0259m d\u0259 astronom, co\u011frafiya\u015f\u00fcnas v\u0259 t\u0259bi\u0259t t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 idi. Falesd\u0259n sonra kainat\u0131n qurulu\u015funu v\u0259 t\u0259bi\u0259tin qanunlar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan ilk m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rd\u0259n biri kimi tan\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>Anaksimandr t\u0259xmin\u0259n e.\u0259. 610-cu ild\u0259 q\u0259dim Yunan\u0131stan\u0131n Milet \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. O, Falesin yetirm\u0259si v\u0259 davam\u00e7\u0131s\u0131 hesab edilir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Milet \u015f\u0259h\u0259ri elm v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri idi v\u0259 burada f\u0259ls\u0259fi fikrin ilk m\u0259kt\u0259bi formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Anaksimandr h\u0259yat\u0131n\u0131 \u0259sas\u0259n t\u0259bi\u0259tin, kainat\u0131n v\u0259 insan\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdi. O, m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 m\u0259ntiq\u0259 \u0259saslanan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzini inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k f\u0259ls\u0259f\u0259ni yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131.<\/p>\n<p>Tarix\u00e7il\u0259rin fikrinc\u0259, Anaksimandr Q\u0259rb f\u0259ls\u0259f\u0259 tarixind\u0259 ilk yaz\u0131l\u0131 f\u0259ls\u0259fi \u0259s\u0259rin m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri olub. Onun &#8220;T\u0259bi\u0259t haqq\u0131nda&#8221; adl\u0131 \u0259s\u0259ri tam \u015f\u0259kild\u0259 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 \u00e7atmasa da, b\u0259zi par\u00e7alar\u0131 sonrak\u0131 m\u00fc\u0259llifl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qorunub saxlan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n o, yaln\u0131z filosof deyil, h\u0259m d\u0259 ilk f\u0259ls\u0259fi m\u0259tn m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri hesab edilir.<\/p>\n<p>Fales kainat\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 su hesab edirdis\u0259, Anaksimandr bu fikirl\u0259 raz\u0131la\u015fm\u0131rd\u0131. O d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, kainat\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 konkret bir madd\u0259 deyil.<\/p>\n<p>Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 o, &#8220;apeyron&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc. Apeyron q\u0259dim yunan dilind\u0259 &#8220;sonsuz&#8221;, &#8220;s\u0259rh\u0259dsiz&#8221; v\u0259 &#8220;m\u00fc\u0259yy\u0259n formas\u0131 olmayan ba\u015flan\u011f\u0131c&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n<p>Anaksimandr\u0131n fikrinc\u0259, b\u00fct\u00fcn varl\u0131qlar bu sonsuz ba\u015flan\u011f\u0131cdan yaran\u0131r v\u0259 zamanla yenid\u0259n ona qay\u0131d\u0131rlar. Bu n\u0259z\u0259riyy\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 tarixind\u0259 ilk abstrakt metafizik konsepsiyalardan biri hesab olunur.<\/p>\n<p>Anaksimandr d\u00f6vr\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca c\u0259sar\u0259tli elmi fikirl\u0259r ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. O hesab edirdi ki, Yer bo\u015fluqda dayan\u0131r v\u0259 onu he\u00e7 bir daya\u011f\u0131n saxlamas\u0131na ehtiyac yoxdur. Bu fikir h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn inqilabi idi.<\/p>\n<p>Filosof G\u00fcn\u0259\u015f, Ay v\u0259 ulduzlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259ti haqq\u0131nda da n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015f, kainat\u0131n qurulu\u015funu izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Co\u011frafiya v\u0259 elm sah\u0259sind\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri<\/p>\n<p>Anaksimandr\u0131n ad\u0131 ilk d\u00fcnya x\u0259rit\u0259l\u0259rind\u0259n birinin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 d\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Q\u0259dim m\u00fc\u0259llifl\u0259rin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, o, insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyan\u0131n x\u0259rit\u0259sini t\u0259rtib etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, vaxt\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcn\u0259\u015f saat\u0131ndan istifad\u0259ni t\u0259kmill\u0259\u015fdirdiyi d\u0259 qeyd olunur.<\/p>\n<p>Anaksimandr\u0131n \u0259n diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n ideyalar\u0131ndan biri canl\u0131lar\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. O hesab edirdi ki, ilk canl\u0131lar suda yaran\u0131b v\u0259 insanlar da ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ba\u015fqa canl\u0131lardan inki\u015faf ed\u0259r\u0259k formala\u015f\u0131blar.<\/p>\n<p>Bu fikir m\u00fcasir t\u0259kam\u00fcl n\u0259z\u0259riyy\u0259si olmasa da, canl\u0131lar\u0131n inki\u015faf\u0131 bar\u0259d\u0259 ilk rasional izahlardan biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Anaksimandr Falesin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 rasional d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u0259n\u0259n\u0259sini daha da inki\u015faf etdirdi. O, t\u0259bi\u0259t hadis\u0259l\u0259rini mifoloji izahlarla deyil, m\u0259ntiq v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 yolu il\u0259 anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bu x\u00fcsusiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 o, f\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 elmin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri hesab olunur.<\/p>\n<p>Anaksimandr q\u0259dim d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rind\u0259n biri idi. O, insan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini konkret madd\u0259l\u0259rd\u0259n abstrakt anlay\u0131\u015flara do\u011fru istiqam\u0259tl\u0259ndirdi, kainat\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi, Yerin qurulu\u015fu v\u0259 canl\u0131lar\u0131n yaranmas\u0131 kimi fundamental suallara cavab axtard\u0131.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn onun ad\u0131 Fales, Anaksimen v\u0259 dig\u0259r erk\u0259n yunan filosoflar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 d\u00fcnya f\u0259ls\u0259f\u0259sinin t\u0259m\u0259lini qoyan \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0259kilir.<\/p>\n<p>imza.info<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dim yunan f\u0259ls\u0259f\u0259sinin tarixind\u0259 Anaksimandr x\u00fcsusi yer tutur. O, yaln\u0131z filosof deyil, h\u0259m d\u0259 astronom, co\u011frafiya\u015f\u00fcnas v\u0259 t\u0259bi\u0259t t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 idi. Falesd\u0259n sonra kainat\u0131n qurulu\u015funu v\u0259 t\u0259bi\u0259tin qanunlar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan ilk m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rd\u0259n biri kimi tan\u0131n\u0131r. Anaksimandr t\u0259xmin\u0259n e.\u0259. 610-cu ild\u0259 q\u0259dim Yunan\u0131stan\u0131n Milet \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. O, Falesin yetirm\u0259si v\u0259 davam\u00e7\u0131s\u0131 hesab edilir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Milet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2249,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42,58,36,57],"tags":[],"class_list":["post-2248","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antologiya","category-layihlr","category-manset","category-trcum-flsf"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2248"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2252,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2248\/revisions\/2252"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}