{"id":2245,"date":"2026-06-17T14:13:48","date_gmt":"2026-06-17T10:13:48","guid":{"rendered":"https:\/\/imza.info\/?p=2245"},"modified":"2026-06-17T17:07:41","modified_gmt":"2026-06-17T13:07:41","slug":"dunyanin-ilk-filosofu-fales","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imza.info\/?p=2245","title":{"rendered":"D\u00dcNYANIN \u0130LK F\u0130LOSOFU FALES"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"54\" data-end=\"525\">\u0130nsanl\u0131q tarixind\u0259 d\u00fcnyan\u0131 anlamaq c\u0259hdl\u0259ri minillikl\u0259r boyu mifl\u0259r, \u0259fsan\u0259l\u0259r v\u0259 dini inanclar vasit\u0259sil\u0259 izah olunurdu. Lakin eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l VI \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f bir \u015f\u0259xs hadis\u0259l\u0259r\u0259 f\u0259rqli yana\u015faraq t\u0259bi\u0259ti v\u0259 kainat\u0131 a\u011f\u0131l yolu il\u0259 izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131. Bu \u015f\u0259xs q\u0259dim yunan m\u00fct\u0259f\u0259kkiri <span class=\"hover:entity-accent entity-underline inline cursor-pointer align-baseline\"><span class=\"whitespace-normal\">Fales<\/span><\/span> idi. Tarix\u00e7il\u0259rin v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti onu Q\u0259rb f\u0259ls\u0259f\u0259sinin ilk filosofu hesab edir.<\/p>\n<p data-start=\"54\" data-end=\"525\">Fales t\u0259xmin\u0259n e.\u0259. 624-c\u00fc ild\u0259 q\u0259dim \u0130oniyan\u0131n m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan <span class=\"hover:entity-accent entity-underline inline cursor-pointer align-baseline\"><span class=\"whitespace-normal\">Milet<\/span><\/span>d\u0259 anadan olub. O d\u00f6vr\u00fcn \u0259n savadl\u0131 insanlar\u0131ndan say\u0131lan Fales t\u0259kc\u0259 filosof deyil, h\u0259m d\u0259 riyaziyyat\u00e7\u0131, astronom v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadimi idi. M\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259yah\u0259t edir, q\u0259dim xalqlar\u0131n elm v\u0259 bilikl\u0259rini \u00f6yr\u0259nirdi.<\/p>\n<p data-start=\"936\" data-end=\"1141\">Q\u0259dim m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 onun G\u00fcn\u0259\u015f tutulmas\u0131n\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n proqnozla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131, h\u0259nd\u0259s\u0259 sah\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm bilikl\u0259r\u0259 sahib oldu\u011fu v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif elmi m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r apard\u0131\u011f\u0131 qeyd olunur.<\/p>\n<p data-start=\"1178\" data-end=\"1516\">Falesd\u0259n \u0259vv\u0259l insanlar t\u0259bi\u0259t hadis\u0259l\u0259rini \u0259sas\u0259n tanr\u0131lar\u0131n irad\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirdil\u0259r. Fales is\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq kainat\u0131n v\u0259 t\u0259bi\u0259tin yaran\u0131\u015f\u0131n\u0131 mifoloji deyil, m\u0259ntiqi v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259y\u0259 \u0259saslanan izahlarla a\u00e7\u0131qlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131. M\u0259hz bu yana\u015fma f\u0259ls\u0259f\u0259nin v\u0259 elmi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 hesab edilir.<\/p>\n<p data-start=\"1518\" data-end=\"1982\">O, bel\u0259 bir sual ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc: \u201cKainat\u0131n \u0259sas\u0131nda duran ilkin madd\u0259 n\u0259dir?\u201d Fales bu sual\u0131n cavab\u0131 kimi suyu g\u00f6st\u0259rirdi. Onun fikrinc\u0259, b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar v\u0259 \u0259\u015fyalar sudan yaran\u0131r v\u0259 yenid\u0259n suya qay\u0131d\u0131r. Bu fikir m\u00fcasir elm bax\u0131m\u0131ndan do\u011fru hesab edilm\u0259s\u0259 d\u0259, vacib olan n\u0259tic\u0259 deyil, m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 yana\u015fma \u00fcsulu idi. Fales ilk d\u0259f\u0259 hadis\u0259l\u0259ri f\u00f6vq\u0259lt\u0259bii q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 deyil, t\u0259bi\u0259tin \u00f6z qanunlar\u0131na \u0259saslanaraq izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"2024\" data-end=\"2389\">Falesin \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259ti insanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 v\u0259 sual verm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq etm\u0259si idi. O, m\u00fc\u015fahid\u0259, m\u0259ntiq v\u0259 ara\u015fd\u0131rman\u0131 bilik \u0259ld\u0259 etm\u0259yin \u0259sas yolu hesab edirdi. Sonralar onun davam\u00e7\u0131lar\u0131 olan <span class=\"hover:entity-accent entity-underline inline cursor-pointer align-baseline\"><span class=\"whitespace-normal\">Anaksimandr<\/span><\/span> v\u0259 dig\u0259r yunan m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259ri bu yolu davam etdir\u0259r\u0259k f\u0259ls\u0259f\u0259nin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r verdil\u0259r.<\/p>\n<p data-start=\"2391\" data-end=\"2654\">Bir \u00e7ox tarix\u00e7il\u0259r Falesi t\u0259kc\u0259 ilk filosof deyil, h\u0259m d\u0259 ilk elm adamlar\u0131ndan biri hesab edirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki o, astronomiya, riyaziyyat v\u0259 t\u0259bi\u0259t elml\u0259ri sah\u0259sind\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar apararaq bilikl\u0259rin sisteml\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"2673\" data-end=\"3025\">Falesin \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259ri g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lib \u00e7atmasa da, onun ideyalar\u0131 sonrak\u0131 filosoflar vasit\u0259sil\u0259 qorunub saxlan\u0131l\u0131b. <span class=\"hover:entity-accent entity-underline inline cursor-pointer align-baseline\"><span class=\"whitespace-normal\">Aristotel<\/span><\/span> onu t\u0259bi\u0259tin \u0259sas prinsipl\u0259rini ara\u015fd\u0131ran ilk m\u00fct\u0259f\u0259kkir kimi t\u0259qdim etmi\u015fdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Fales tarixd\u0259 f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin banil\u0259rind\u0259n biri kimi q\u0259bul olunur.<\/p>\n<p data-start=\"2673\" data-end=\"3025\">Fales insanl\u0131q tarixind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzini d\u0259yi\u015fdir\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. O, insanlar\u0131n d\u00fcnyaya bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 mifl\u0259rd\u0259n m\u0259ntiq\u0259, inanclardan ara\u015fd\u0131rmaya do\u011fru y\u00f6n\u0259ltdi. Bu g\u00fcn f\u0259ls\u0259f\u0259, elm v\u0259 rasional d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n, h\u0259min yolun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda duran ilk adlardan biri m\u0259hz Miletli Falesdir. Onun irsi g\u00f6st\u0259rir ki, b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r b\u0259z\u0259n sad\u0259c\u0259 bir sualla ba\u015flay\u0131r: \u201cBu nec\u0259 ba\u015f verir?<\/p>\n<p data-start=\"3038\" data-end=\"3476\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">imza.info<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsanl\u0131q tarixind\u0259 d\u00fcnyan\u0131 anlamaq c\u0259hdl\u0259ri minillikl\u0259r boyu mifl\u0259r, \u0259fsan\u0259l\u0259r v\u0259 dini inanclar vasit\u0259sil\u0259 izah olunurdu. Lakin eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l VI \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f bir \u015f\u0259xs hadis\u0259l\u0259r\u0259 f\u0259rqli yana\u015faraq t\u0259bi\u0259ti v\u0259 kainat\u0131 a\u011f\u0131l yolu il\u0259 izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131. Bu \u015f\u0259xs q\u0259dim yunan m\u00fct\u0259f\u0259kkiri Fales idi. Tarix\u00e7il\u0259rin v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti onu Q\u0259rb f\u0259ls\u0259f\u0259sinin ilk filosofu hesab edir. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2253,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42,58,46,57],"tags":[],"class_list":["post-2245","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antologiya","category-layihlr","category-mdniyyt","category-trcum-flsf"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2245"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2254,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2245\/revisions\/2254"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}