{"id":2239,"date":"2026-06-17T13:00:46","date_gmt":"2026-06-17T09:00:46","guid":{"rendered":"https:\/\/imza.info\/?p=2239"},"modified":"2026-06-17T17:11:09","modified_gmt":"2026-06-17T13:11:09","slug":"azerbaycan-avanqardin-sukutunu-pozan-ressam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imza.info\/?p=2239","title":{"rendered":"AZ\u018fRBAYCANDA AVANQARDIN S\u00dcKUTUNU POZAN R\u018fSSAM"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan t\u0259sviri s\u0259n\u0259tinin tarixind\u0259 el\u0259 s\u0259n\u0259tkarlar var ki, onlar yaln\u0131z \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 deyil, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi, yarad\u0131c\u0131l\u0131q f\u0259ls\u0259f\u0259si v\u0259 s\u0259n\u0259t\u0259 yana\u015fmalar\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00f6v bir d\u00f6vr\u00fcn simvoluna \u00e7evrilirl\u0259r. Bel\u0259 s\u0259n\u0259tkarlardan biri d\u0259 g\u00f6rk\u0259mli r\u0259ssam, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan r\u0259ngkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n banil\u0259rind\u0259n say\u0131lan Mir Cavad Cavadov olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>XX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Az\u0259rbaycan t\u0259sviri s\u0259n\u0259tind\u0259 yeni estetik istiqam\u0259tin formala\u015fmas\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n Mir Cavad Cavadov sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn s\u0259rt ideoloji \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rini a\u015faraq f\u0259rdi yarad\u0131c\u0131l\u0131q azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n s\u0259n\u0259tkar kimi tan\u0131n\u0131b. Bir \u00e7ox s\u0259n\u0259t\u015f\u00fcnaslar onu m\u00fcasir Az\u0259rbaycan avanqard r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas qurucular\u0131ndan biri hesab edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Mir Cavad Cavadov 1923-c\u00fc il yanvar\u0131n 19-da Bak\u0131da anadan olub. U\u015faql\u0131q ill\u0259rini Ab\u015feronun Fatmay\u0131 k\u0259ndind\u0259 ke\u00e7irib. Erk\u0259n ya\u015flar\u0131ndan r\u0259ssaml\u0131\u011fa maraq g\u00f6st\u0259r\u0259n Cavadov h\u0259l\u0259 yeniyetm\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 r\u0259sm \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>1938-ci ild\u0259, c\u0259mi 15 ya\u015f\u0131nda olark\u0259n Bak\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan\u201d kinoteatr\u0131nda afi\u015fa r\u0259ssam\u0131 kimi i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu d\u00f6vr onun pe\u015f\u0259kar s\u0259n\u0259t\u0259 ilk add\u0131mlar\u0131 hesab edilir. Sonralar o, \u018fzim \u018fzimzad\u0259 ad\u0131na Bak\u0131 R\u0259ssaml\u0131q M\u0259kt\u0259bind\u0259 t\u0259hsil alaraq t\u0259sviri s\u0259n\u0259tin n\u0259z\u0259ri v\u0259 praktik \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259yib.<\/p>\n<p>1949-cu ild\u0259 t\u0259hsilini ba\u015fa vurduqdan sonra o d\u00f6vr\u00fcn bir \u00e7ox r\u0259ssamlar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq r\u0259smi s\u0259n\u0259t yolunu se\u00e7m\u0259di. Onun \u0259sas m\u0259qs\u0259di d\u00fcnya r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck ustalar\u0131n\u0131 yax\u0131ndan \u00f6yr\u0259nm\u0259k idi.<\/p>\n<p>Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Leninqrada (indiki Sankt-Peterburq) yollanan Mir Cavad bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 State Hermitage Museum muzeyind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 burada n\u00fcmayi\u015f olunan d\u00fcnya s\u0259n\u0259t incil\u0259rini d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131rd\u0131. X\u00fcsusil\u0259 frans\u0131z postimpressionisti Paul C\u00e9zanne onun yarad\u0131c\u0131l\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi. Cezann\u0131n forma v\u0259 r\u0259ng harmoniyas\u0131 Mir Cavad\u0131n sonrak\u0131 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>Leninqrad v\u0259 Moskva s\u0259f\u0259rl\u0259ri zaman\u0131 o, Avropa v\u0259 d\u00fcnya inc\u0259s\u0259n\u0259tinin m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259rini \u00f6yr\u0259n\u0259r\u0259k \u00f6z f\u0259rdi \u00fcslubunu formala\u015fd\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>1950-ci ill\u0259rin ortalar\u0131nda Mir Cavad Bak\u0131ya qay\u0131td\u0131qdan sonra uzun m\u00fcdd\u0259t Ab\u015feronun Buzovna k\u0259ndind\u0259 ya\u015fay\u0131b v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olub. M\u0259hz bu d\u00f6vrd\u0259 onun \u0259traf\u0131nda yeni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li r\u0259ssamlar qrupu formala\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Sonradan \u201cAb\u015feron m\u0259kt\u0259bi\u201d v\u0259 ya \u201cAb\u015feron\u00e7ular\u201d adland\u0131r\u0131lan bu s\u0259n\u0259t c\u0259r\u0259yan\u0131 Az\u0259rbaycan t\u0259sviri s\u0259n\u0259tind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 oldu. Bu r\u0259ssamlar sovet realizminin q\u0259libl\u0259rini q\u0259bul etmir, milli mifologiyaya, xalq s\u0259n\u0259tin\u0259, Qobustan qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svirl\u0259rin\u0259 v\u0259 \u015e\u0259rq estetik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirdil\u0259r. Mir Cavad bu qrupun m\u0259n\u0259vi lideri hesab olunurdu.<\/p>\n<p>Mir Cavad Cavadovun \u0259s\u0259rl\u0259ri adi r\u0259sm n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n daha \u00e7ox f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 simvolik m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. Onun tablolar\u0131nda insan, kainat, mifologiya, zaman v\u0259 m\u0259n\u0259viyyat m\u00f6vzular\u0131 x\u00fcsusi yer tutur.<\/p>\n<p>R\u0259ssam \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 yaln\u0131z boya il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmirdi. O, metal, qum, da\u015f, bitum, sement v\u0259 dig\u0259r qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi materiallardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k eksperimental kompozisiyalar yarad\u0131rd\u0131. Bu yana\u015fma h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca yenilik\u00e7i hesab olunurdu.<\/p>\n<p>Onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r x\u00fcsusi yer tutur:<\/p>\n<p>\u201cY\u0131rt\u0131c\u0131\u201d<\/p>\n<p>\u201cM\u0259xfi gec\u0259\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u00dcmid i\u015f\u0131\u011f\u0131\u201d<\/p>\n<p>\u201cNax\u0131r\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u015eubanada\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin himni\u201d<\/p>\n<p>\u201cM\u00fcxt\u0259lifliyin vahidlik panoram\u0131\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u015e\u0259rq miniat\u00fcr\u00fc m\u00f6vzusunda improvizasiya\u201d silsil\u0259si<\/p>\n<p>Bu \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 r\u0259ssam insanl\u0131\u011f\u0131n m\u0259n\u0259vi probleml\u0259rini, c\u0259miyy\u0259tin ziddiyy\u0259tl\u0259rini v\u0259 \u015e\u0259rq d\u00fcnyas\u0131n\u0131n f\u0259ls\u0259fi d\u0259y\u0259rl\u0259rini b\u0259dii dill\u0259 ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Mir Cavad\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 uzun ill\u0259r r\u0259smi dair\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilm\u0259di. Onun avanqard \u00fcslubu sovet ideologiyas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b etdiyi sosialist realizmind\u0259n k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259rql\u0259nirdi.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n r\u0259ssam\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri uzun m\u00fcdd\u0259t s\u0259rgil\u0259r\u0259 burax\u0131lm\u0131r, o is\u0259 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firdi. Buna baxmayaraq, Mir Cavad yarad\u0131c\u0131l\u0131q prinsipind\u0259n geri \u00e7\u0259kilm\u0259di v\u0259 s\u0259n\u0259t azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00fcst\u00fcn tutdu.<\/p>\n<p>R\u0259ssam\u0131n ilk b\u00f6y\u00fck f\u0259rdi s\u0259rgisi yaln\u0131z 1987-ci ild\u0259 Bak\u0131da t\u0259\u015fkil edildi. Bu s\u0259rgi h\u0259m s\u0259n\u0259t ictimaiyy\u0259ti, h\u0259m d\u0259 tama\u015fa\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck maraqla qar\u015f\u0131land\u0131. Ard\u0131nca Moskvada ke\u00e7iril\u0259n s\u0259rgil\u0259r Mir Cavad\u0131n ad\u0131n\u0131 daha geni\u015f auditoriyaya tan\u0131td\u0131. 1988-ci ild\u0259 ona \u201cAz\u0259rbaycan SSR-in \u018fm\u0259kdar R\u0259ssam\u0131\u201d f\u0259xri ad\u0131 verildi.<\/p>\n<p>1989-cu ild\u0259 Moskvada ke\u00e7iril\u0259n s\u0259rginin kataloqunda Mir Cavad Cavadov \u201cm\u00fcasir Az\u0259rbaycan r\u0259ngkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n banisi\u201d kimi t\u0259qdim edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Mir Cavad\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm muzeyl\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u015f\u0259xsi kolleksiyalar\u0131nda saxlan\u0131l\u0131r. Onun \u201cM\u0259kk\u0259y\u0259 s\u0259yah\u0259t\u201d \u0259s\u0259ri m\u0259\u015fhur h\u0259rrac evi olan Sotheby&#8217;s t\u0259r\u0259find\u0259n sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259t bazar\u0131nda b\u00f6y\u00fck maraq do\u011furmu\u015fdur.<\/p>\n<p>R\u0259ssam\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra Danimarka, Rusiya, B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0259rgil\u0259ri t\u0259\u015fkil olunub. Xarici s\u0259n\u0259t\u015f\u00fcnaslar onu \u201c\u015e\u0259rqin mistik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini m\u00fcasir r\u0259ssaml\u0131q dili il\u0259 ifad\u0259 ed\u0259n s\u0259n\u0259tkar\u201d kimi xarakteriz\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Mir Cavad Cavadov 1992-ci il iyunun 24-d\u0259 v\u0259fat edib. Lakin onun yaratd\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259t m\u0259kt\u0259bi bu g\u00fcn d\u0259 ya\u015fay\u0131r. Az\u0259rbaycan avanqard r\u0259ngkarl\u0131\u011f\u0131ndan dan\u0131\u015fark\u0259n Mir Cavad\u0131n ad\u0131 ilk \u00e7\u0259kil\u0259n s\u0259n\u0259tkarlar s\u0131ras\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n<p>O, yaln\u0131z r\u0259ssam deyil, h\u0259m d\u0259 azad yarad\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin simvolu idi. Onun \u0259s\u0259rl\u0259ri tama\u015fa\u00e7\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 r\u0259ngl\u0259r v\u0259 formalarla deyil, d\u0259rin f\u0259ls\u0259fi m\u0259zmunla qar\u015f\u0131lay\u0131r. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 Mir Cavad Cavadov Az\u0259rbaycan t\u0259sviri s\u0259n\u0259tinin \u0259n b\u00f6y\u00fck yenilik\u00e7il\u0259rind\u0259n biri v\u0259 XX \u0259srin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli r\u0259ssamlar\u0131ndan biri kimi xat\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p>imza.info<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Az\u0259rbaycan t\u0259sviri s\u0259n\u0259tinin tarixind\u0259 el\u0259 s\u0259n\u0259tkarlar var ki, onlar yaln\u0131z \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 deyil, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi, yarad\u0131c\u0131l\u0131q f\u0259ls\u0259f\u0259si v\u0259 s\u0259n\u0259t\u0259 yana\u015fmalar\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00f6v bir d\u00f6vr\u00fcn simvoluna \u00e7evrilirl\u0259r. Bel\u0259 s\u0259n\u0259tkarlardan biri d\u0259 g\u00f6rk\u0259mli r\u0259ssam, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan r\u0259ngkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n banil\u0259rind\u0259n say\u0131lan Mir Cavad Cavadov olmu\u015fdur. XX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda Az\u0259rbaycan t\u0259sviri s\u0259n\u0259tind\u0259 yeni estetik istiqam\u0259tin formala\u015fmas\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2240,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,36,46,41],"tags":[],"class_list":["post-2239","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-layihlr","category-manset","category-mdniyyt","category-41"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2239"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2258,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2239\/revisions\/2258"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}