{"id":1715,"date":"2026-05-08T17:00:45","date_gmt":"2026-05-08T13:00:45","guid":{"rendered":"https:\/\/imza.info\/?p=1715"},"modified":"2026-05-08T17:00:50","modified_gmt":"2026-05-08T13:00:50","slug":"rahid-ulusel-zen-gerc%c9%99kliyi-yalin-%c9%99ll%c9%99-tutanlarin-f%c9%99ls%c9%99f%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imza.info\/?p=1715","title":{"rendered":"Rahid Ulusel:  ZEN &#8211; ger\u00e7\u0259kliyi yal\u0131n \u0259ll\u0259 tutanlar\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>ZEN &#8211; ger\u00e7\u0259kliyi \u0259lc\u0259kl\u0259 deyil, yal\u0131n \u0259ll\u0259 tutanlar\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259si<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bilavasit\u0259 varl\u0131\u011f\u0131n n\u00fcv\u0259sin\u0259 tu\u015flanan, insan &#8211; t\u0259bi\u0259t harmoniyas\u0131n\u0131n \u0259n d\u0259rin qatlar\u0131n\u0131 a\u00e7an, &#8220;m\u00fctl\u0259q h\u0259qiq\u0259t&#8221;in (paramita) arxitekturas\u0131n\u0131 yaradan, transendental m\u00fcdrikliyi h\u0259yat t\u0259rzi kimi q\u0259bul ed\u0259n zen-buddizm \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck m\u0259d\u0259niyy\u0259tin (Hindistan, \u00c7in, Yaponiya) t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n s\u00fcz\u00fcl\u0259r\u0259k meyv\u0259l\u0259nib.<\/p>\n<p>Buddizmin bu yolu &#8211; insan\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u0259n\u0259vi g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplayaraq v\u0259 m\u00fcc\u0259rr\u0259d t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn g\u0259r\u0259ksiz y\u00fck\u00fcnd\u0259n onu azad ed\u0259r\u0259k, m\u0259n\u0259viyyat tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 duyum (zen) &#8211; qavray\u0131\u015f\u0131n ilk v\u0259 \u0259sas pill\u0259si &#8211; t\u0259m\u0259lind\u0259 bir ya\u015fam\u0131n var oldu\u011funu t\u0259sdiq edir. \u018fg\u0259r sivilizasiya add\u0131mba\u015f\u0131 yan\u0131lmaq, \u00f6z\u00fcn\u00fcn qurdu\u011fu tor &#8211; ehkamlar, formall\u0131qlar i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131b qalmaq ist\u0259mirs\u0259, zen h\u0259yat\u0131n\u0131n t\u0259bii m\u0259cras\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Zen-buddizm &#8211; b\u00fctl\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259n m\u00fctl\u0259ql\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn aktlar\u0131 r\u0259dd edir. Bu inkarda o t\u0259sdiq var ki, Varl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259n onun hans\u0131sa bir &#8220;hiss\u0259si&#8221;ni &#8211; n\u0259 q\u0259d\u0259r &#8220;m\u00fcq\u0259dd\u0259s&#8221; olursa-olsun, m\u00fcst\u0259snala\u015fd\u0131rmaq olmaz.<\/p>\n<p>Varl\u0131\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zi v\u0259 periferiyas\u0131 yoxdur, vakuumu v\u0259 dolulu\u011fu yoxdur. S\u0259n \u00fcmumd\u00fcnya harmoniyas\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259n \u00d6z\u00fcn\u0259 do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t edirs\u0259n. H\u0259m ba\u015flan\u011f\u0131cda, h\u0259m d\u0259 sonda dayanan \u00d6z\u00fcns\u0259n. S\u0259nin yolun &#8211; b\u00fct\u00fcn yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131n yoludur. Qaranl\u0131qlardan ke\u00e7\u0259n bu yolda \u00c7\u0131raq s\u0259nin \u0259lind\u0259 deyil, i\u00e7ind\u0259dir!<\/p>\n<p>Zen &#8211; azadl\u0131\u011f\u0131n deklarasiyas\u0131 yox, \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Onun qap\u0131lar\u0131 n\u0259inki k\u00f6l\u0259liy\u0259, h\u0259tta azac\u0131q as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa bel\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130nsan &#8211; m\u0259b\u0259dd\u0259n, m\u0259b\u0259d &#8211; Tanr\u0131dan as\u0131l\u0131 deyil. &#8220;N\u0259 monoteistik, n\u0259 d\u0259 panteistik&#8221; olan (Sudzuki) Zen\u0259 sanki b\u00fct\u00fcn dinl\u0259rin v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259l\u0259rin \u0259n sa\u011flam ideyalar\u0131n\u0131n \u015f\u0259hdi-\u015fir\u0259si s\u00fcz\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>Ancaq bitm\u0259z \u00f6z\u0259lliyind\u0259 b\u00fct\u00fcn sa\u00e7aqlanan m\u0259nalar\u0131 il\u0259 Zen &#8211; \u0259d\u0259biyyat d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin c\u00f6vh\u0259ridir. &#8220;Cahana s\u0131\u011fmayan&#8221; \u015eair &#8211; Zen ustad\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Zen &#8211; \u0130nsan\u0131 azad etdiyi kimi, Tanr\u0131n\u0131 da dini ehkamlar\u0131n cayna\u011f\u0131ndan qopar\u0131b h\u0259r z\u0259rr\u0259si b\u0259rq vuran Varl\u0131q Okean\u0131na q\u0259rq edir. Varl\u0131\u011f\u0131n h\u0259r z\u0259rr\u0259si t\u0259k \u0130nsan\u0131n da i\u015f\u0131qlanmas\u0131 &#8211; buddala\u015fmas\u0131 onun Taleyidir&#8230;<\/p>\n<p>Getdiyin yolun bitm\u0259yini ist\u0259yirs\u0259ns\u0259, o qurtaracaq. \u018fg\u0259r onun yenid\u0259n ba\u015flamas\u0131n\u0131 ist\u0259yirs\u0259ns\u0259, bir daha a\u00e7\u0131lacaq. Ancaq o h\u0259m yoldur, h\u0259m d\u0259 s\u0131ld\u0131r\u0131m. F\u0259q\u0259t, hara burulsa da, birba\u015fa m\u0259qs\u0259d\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nmi\u015f yoldur.<\/p>\n<p>Ger\u00e7\u0259kliyi &#8220;\u0259lc\u0259kl\u0259 deyil, yal\u0131n \u0259ll\u0259 tutma\u011f&#8221;a \u00e7al\u0131\u015fan (Sudzuki) Zenin cavab\u0131 &#8211; sual, sual\u0131 &#8211; cavabd\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 etdikl\u0259ri s\u00f6z &#8211; Zend\u0259 \u0259n az \u00fcz tutuland\u0131r. Diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259ki n\u0259sn\u0259ni daxil oldu\u011fu birg\u0259likd\u0259n ay\u0131rmadan t\u0259rp\u0259dil\u0259 bil\u0259c\u0259k n\u00f6qt\u0259sind\u0259n oyand\u0131rmaqla, ona bir meh toxunu\u015funda dill\u0259ndirir Zen.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r Varl\u0131q \u00f6z\u00fc dan\u0131\u015fa bilirs\u0259, niy\u0259 Onun \u0259v\u0259zind\u0259 \u0130nsan dan\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r?! \u0130nsan\u0131n susmas\u0131 &#8211; h\u0259m ona, h\u0259m Varl\u0131\u011fa tam azadl\u0131q verir. \u0130nsan m\u0259ntiqin\u0259 v\u0259 bu m\u0259ntiqin m\u00fcc\u0259rr\u0259d-\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 anlay\u0131\u015flar\u0131na p\u0259r\u00e7iml\u0259nm\u0259mi\u015f Varl\u0131\u011f\u0131n dili bel\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131r, substansiyas\u0131 bel\u0259 b\u0259lli olur&#8230;<\/p>\n<p>Zen &#8211; insan\u0131n tap\u0131nd\u0131\u011f\u0131 o H\u0259qiq\u0259tdir ki, burada Onunla Varl\u0131q ayr\u0131 olduqda, sad\u0259c\u0259, bir-birini tan\u0131m\u0131r. Zen f\u0259ls\u0259f\u0259sinin m\u0259qs\u0259di d\u0259 budur: \u0130nsan \u00f6z\u00fcn\u00fcn tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyada ya\u015famas\u0131n. Bu d\u00fcnyan\u0131n ziddiyy\u0259tl\u0259ri &#8211; m\u0259hz bizim tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, biz\u0259 dolay\u0131 s\u0131r\u0131nm\u0131\u015f, h\u0259tta \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 yad sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyan\u0131n ziddiyy\u0259tl\u0259ridir.<\/p>\n<p>Bizim tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnya &#8211; i\u00e7imizin d\u00fcnyas\u0131d\u0131r ki, o &#8211; \u0259slind\u0259, yanl\u0131\u015f olaraq \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 \u00f6zg\u0259l\u0259\u015fdirdiyimiz, h\u0259tta qorxub \u00e7\u0259kindiyimiz d\u00fcnya il\u0259 V\u0259hd\u0259td\u0259dir. M\u0259nim d\u00fcnyam &#8211; b\u00f6y\u00fck d\u00fcnyan\u0131n bir ba\u011f\u00e7as\u0131d\u0131r. V\u0259hd\u0259t d\u00fcnyas\u0131nda &#8211; D\u00fc\u015fm\u0259n yoxdur! H\u0259tta &#8211; O yoxdur! Yaln\u0131z &#8211; Biz var\u0131q!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ZEN &#8211; ger\u00e7\u0259kliyi \u0259lc\u0259kl\u0259 deyil, yal\u0131n \u0259ll\u0259 tutanlar\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259si Bilavasit\u0259 varl\u0131\u011f\u0131n n\u00fcv\u0259sin\u0259 tu\u015flanan, insan &#8211; t\u0259bi\u0259t harmoniyas\u0131n\u0131n \u0259n d\u0259rin qatlar\u0131n\u0131 a\u00e7an, &#8220;m\u00fctl\u0259q h\u0259qiq\u0259t&#8221;in (paramita) arxitekturas\u0131n\u0131 yaradan, transendental m\u00fcdrikliyi h\u0259yat t\u0259rzi kimi q\u0259bul ed\u0259n zen-buddizm \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck m\u0259d\u0259niyy\u0259tin (Hindistan, \u00c7in, Yaponiya) t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n s\u00fcz\u00fcl\u0259r\u0259k meyv\u0259l\u0259nib. Buddizmin bu yolu &#8211; insan\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u0259n\u0259vi g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplayaraq v\u0259 m\u00fcc\u0259rr\u0259d t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1716,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"class_list":["post-1715","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1715"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1717,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1715\/revisions\/1717"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1716"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imza.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}